2026 жылдың 14 сәуірінде Қазақстан Республикасының Президент орталығында Мемлекет тарихы институтының ғылыми қызметкерлерінің ұйымдастыруымен «Қазақстан мемлекеттілігінің тарихи дамуы контексіндегі Халық Конституциясы» атты ғылыми семинар өтті.
Ғылыми семинарға көрнекті бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, саясаттанушылар, заңгерлер, тарихшылар қатысты. Баяндамашылардың арасында белгілі ғалым, заң ғылымдарының докторы, Еуразия ұлттық университетінің профессоры Ж.И. Ибрагимов, Мемлекет тарихы институты, Қазақстандық қоғамдық даму институтының ғалымдары болды. Семинардың төрағасы ретінде ҒЖБМ ҒК Мемлекет тарихы институтының директоры, PhD, қауымдастырылған профессор Н.С. Пұсырманов баяндама жасады. Баяндамашы жаңа Конституцияның мәтіні бүкілхалықтық референдумнан өтіп, ол негізінен халқымыздың жалпы қолдауын тапқанын атап өтті. Ата Заңымыздың жаңа мәтінінің басты идеясы ретінде білім мен ғылым, мәдениет пен инновация анықталған. Бұл мемлекеттің болашағы минералды ресурстар мен табиғи байлықтармен емес, адами капиталмен және азаматтардың жетістіктерімен анықталатынын көрсететін түбегейлі маңызды бетбұрыс. Мемлекет тарихы институтының директорының пайымдауынша, тағы бір маңызды мағыналық бағыт – цифрландыру. Осыған байланысты Конституцияның жаңа мәтінінде алғаш рет азаматтардың құқықтарын цифрлық ортада қорғау туралы норманы бекітілді. Баяндама жасау үшін келесі сөз Мемлекет тарихы институты директорының орынбасары, тарих ғылымдарының докторы, профессор Б.Ғ. Аяған мырзаға берілді. Өз баяндамасында ірі ғалым қазақ мемлекеттігінің нышандары ежелгі заманнан бері дамып келе жатқандығын айқындады. Белгілі тарихшыдан кейін заң ғылымдарының докторы, профессор Ж.И. Ибрагимов сөз сөйледі. Көрнекті заңгердің пікірінше, Конституция жаңа қоғамда әділеттілікті нығайтады. Содан кейін баяндама жасау үшін сөз Мемлекет тарихы институтының бас ғылыми қызметкері, саяси ғылымдар докторы Ж.I. Қуанышев мырзаға берілді. Баяндамашының пайымдауынша, бүкілхалықтық референдумда қабылданған жаңа Конституция билік тармақтарының өкілеттіктерін қайта бөлуді, тежемелік тетіктерін нақтылауды арттыруды көздейді. Ғылыми семинарды өткізуге жауапты болған Деректану, тарихнама және отан тарихы бөлімінің басшысы, тарих ғылымдарының докторы, профессор Ғ.М. Қарасаев баяндамасында жаңа қабылданған Конституция парламент рөлін арттыруға және үкімет жауапкершілігін күшейтуге оң ықпалын атап өтті. Деректану, тарихнама және отан тарихы бөлімінің бас ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Т.М. Әминов мырза жаңа Конституция Қазақстан Республикасының саяси жүйесін құрайтын және өз тарихи міндетін орындаған негізгі заң деп бағалады. Қорытынды баяндама жасау үшін сөз Мемлекет тарихы институтының директоры, PhD, қауымдастырылған профессор Н.С. Пұсырманов берілді.Семинар барысында мемлекеттілік қағидаттарының сабақтастығы, олардың трансформациясы және қазіргі конституциялық құрылымдағы көрініс мәселелері қарастырылды. Ғылыми семинар ұйымдастырушылары ретінде Мемлекет тарихы институты, Қазақстан Республикасының Президент орталығы болып табылды. #біздің_тарих
Ғалымдар Конституция жобасы еліміздің тұрақты дамуының негізіне айналатынына сенім білдірді
Бүгін Мемлекет тарихы институтында гуманитарлық сала ғалымдары бас қосып, 15 наурызда өтетін республикалық референдумға ұсынылған жаңа Конституция жобасы төңірегінде өз пікірлерін білдірді. 📚 Ғалымдар Мемлекет басшысы Қ. Тоқаев бастамашылық еткен конституциялық реформаның негізгі қағидаттары жаңа Конституция жобасында көрініс тапқанын атап өтті. Ғалымдардың пікірінше, бұл өзгерістер қоғамдық-саяси жүйені жаңғыртып, мемлекеттік басқарудың ашықтығы мен тиімділігін арттыруға, сондай-ақ қоғамдағы әділеттілік қағидаттарын нығайтуға мүмкіндік береді. ⚖ Осыған орай, гуманитарлық сала өкілдері жаңа Конституция жобасын қолдайтындарын білдіріп, оның қағидаттары мен нормалары еліміздің ұзақ мерзімді дамуына қызмет ететініне сенім білдірді. Сонымен қатар олар азаматтарды саяси мәдениетті нығайтуға және ел болашағы үшін маңызды саналатын республикалық референдумға белсенді қатысуға шақырды.
Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университеті базасында «Білім мен ғылымға адал ғұмыр» атты дөңгелек үстел өтті
2026 жылғы 13 ақпанда Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университеті базасында «Білім мен ғылымға адал ғұмыр» атты дөңгелек үстел өтті. Іс-шара педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор, Педагогика жоғары мектебінің деканы Б.М. Жапарованың мерейтойына арналды. Мерейтойлық жиынға университет басшылығы, профессор-оқытушылар құрамы, жас ғалымдар мен білім алушылар қатысты. Дөңгелек үстел барысында Б.М. Жапарованың білім беру мен ғылым саласына қосқан елеулі үлесі, педагог кадрларды даярлаудағы еңбегі мен ғылыми-зерттеу бағытындағы жетістіктері кеңінен айтылды. Іс-шараның құрметті қонағы ретінде Мемлекет тарихы институты атынан Еуразиялық және саяси зерттеулер бөлімінің басшысы, саяси ғылымдар докторы, профессор Венера Абыханқызы Жексембекова арнайы шақырылып, құттықтау сөз сөйледі. Ол өз баяндамасында мерейтой иесінің кәсіби біліктілігі мен адами қасиеттеріне ерекше тоқталып, оның отандық педагогика ғылымының дамуына қосқан сүбелі үлесін жоғары бағалады. Сонымен қатар, Венера Абыханқызы өз сөзінде білім мен ғылым саласындағы өзекті мәселелерге тоқталып, бұл бағыттағы стратегиялық басымдықтардың мемлекет деңгейінде айқындалғанын атап өтті. Дөңгелек үстел мазмұнды пікір алмасу алаңына айналып, қатысушылар мерейтой иесіне ізгі тілектерін білдірді.
Мемлекет тарихы институтында «Оралда атылған Алаштың ардақты ұлы – Хасан Нұрмұхамедов» атты жаңа монографияның тұсаукесері өтті.
2025 жылғы 3 қараша күні ҚР Президенті орталығында Мемлекет тарихы институтының жетекші ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Дәметкен Досмұхамедқызы Сүлейменованың «Оралда атылған Алаштың ардақты ұлы – Хасан Нұрмұхамедов» атты монографиясының тұсаукесері өтті. Іс-шараға жоғары оқу орындарының профессор-оқытушылар құрамы мен ғылыми-зерттеу институттарының өкілдері қатысты. Атап айтқанда, профессорлар Ө. Озғанбаев, А. Ісмақова, Т. Жұртбай, ҚР Президенті орталығы директорының орынбасары, тарих ғылымдарының кандидаты Б. Қайыпова және басқа да құрметті қонақтар қатысты. Шара барысында филология ғылымдарының докторы, Назарбаев университетінің профессоры А.Ісмақова мен Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының Астана филиалының директоры, тарих ғылымдарының кандидаты Қ. Сәрсенбина сөз сөйлеп, автордың еңбегіне жоғары баға беріп, жылы лебіздерін білдірді. Бұл монография ХХ ғасыр басындағы Алаш қозғалысының көрнекті өкілдерінің бірі болған Хасан Нұрмұхамедовтың өмірі мен қоғамдық қызметіне арналған маңызды ғылыми еңбек болып табылады. Мемлекет тарихы институтының ұжымы Дәметкен Досмұхамедқызын жаңа еңбегінің тұсаукесерімен шын жүректен құттықтап, шығармашылық табыс тілейді!
«Қазақстандағы тарихи зерттеулер: түсіністік, даму басымдықтары мен бағыттары (Ұлттық құрылтайдың IV отырысының қорытындысы бойынша)» сараптамалық кездесуі
2025 жылғы 25 сәуірде сағат 10:30-да Қазақстан Республикасы Ұлттық Академиялық кітапханасының «Конституция» залында (Астана қ., Достық к-сі, 11) Мемлекет тарихы институтының ұйымдастыруымен «Қазақстандағы тарихи зерттеулер: рефлексия, даму фокустары мен векторлары (Ұлттық құрылтайдың IV отырысының қорытындысы бойынша)» тақырыбында сараптамалық кездесу өтті. Жошы Ұлысын зерттеу институты және Ұлттық академиялық кітапхана. Іс-шараның мақсаты-ұлттық құрылтайдың IV отырысында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтқан негізгі тезистер аясында тарих ғылымының, тарихты оқытудың және тарихи сананы қалыптастырудың өзекті бағыттарын талқылау. Қатысушылар: ҚР Парламентінің депутаттары, қоғам және ғылым қайраткерлері, жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу ұйымдарының ғалымдары, отандық зерттеушілер мен беделді сарапшылар.
«Қазақстандағы бірлік пен ынтымақтастық саясаты: тәжірибе және перспективалар» тақырыбындағы халықаралық ғылыми-практикалық конференция
2025 жылғы 24 қаңтарда Астана қаласында Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінде Қазақстан халқы Ассамблеясының 30 жылдығы аясында «Қазақстандағы бірлік пен ынтымақтастық саясаты: тәжірибе мен перспективалар»тақырыбында халықаралық ғылыми-практикалық конференция өтті. Іс-шараны Қазақстан халқы Ассамблеясы, Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің Мемлекет тарихы институты және Қазақстан Республикасының Ұлттық мұражайы ұйымдастырды. Конференция Қазақстан халқы Ассамблеясының этносаралық келісім мен жалпыұлттық бірлікті нығайтудағы 30 жылдық тәжірибесін талдау және талқылау, заманауи сын-қатерлер мен перспективаларды анықтау, сондай-ақ жаһандық өзгерістер жағдайында бірлік пен ынтымақтастық саясатын дамыту бойынша ұсынымдар әзірлеу мақсатында ұйымдастырылды. Іс-шара барысында конференция қатысушыларына ҚР Президенті Әкімшілігі Қазақстан халқы Ассамблеясы Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары А. Щегорцова, ҚР Парламенті Сенатының депутаты Н.Ниязова, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Б. Керімбек, ҚР Ғылым және жоғары білім вице-министрі Д. Ахмед-Заки құттықтау сөз сөйледі. Іс-шараның модераторы Астана қаласы Тілдерді дамыту және мұрағат управления басқармасының басшысы С. Есіркеп, панельдік сессияларды ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің «Мемлекет тарихы институты» РММ директоры Н.Пусырманов және ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі этносаралық қатынастарды дамыту комитетінің «Қоғамдық келісім» РММ директоры Э.Масағұтова өткізді.Қазақстан халқы Ассамблеясының 30 жылдық мерейтойында этносаралық қарым-қатынас құралы ретінде мемлекеттік тілдің рөлін арттыру, этномедиация тәжірибесін кеңінен енгізу және басқа елдермен тәжірибе алмасу үшін этносаясат саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жалғастыру сияқты маңызды жарияланымдар жарияланды. Конференция барысында Ассамблеяның 30 жылдық тарихына арналған Кітаптар, этникалық газеттер мен журналдардың көшпелі көрмесі ұйымдастырылды. Конференция Қазақстанның этносаралық келісім және жалпыұлттық бірлік саласындағы бірегей тәжірибесін талқылауға өз үлесін қосты.
Астанада республика күніне орай «егемендік туралы Декларация: Тәуелсіздік. Мемлекеттілік. Ұлттың жандануы»
Сегодня в Национальном архиве РК ко Дню Республики прошел республиканский круглый стол на тему » Декларация о суверенитете: Независимость. Государство. Возрождение нации»» Организаторами мероприятия выступили Институт истории государства МНВО РК, Национальный архив РК, Управление по развитию языков и архивного дела г. Астана. В работе круглого стола приняли участие ученые, депутат Мажилиса Парламента РК, государственные и общественные организации, руководители областных архивов, а также преподаватели Евразийского национального университета им. Л. Н. Гумилева, представители СМИ. Модератором круглого стола выступил руководитель Управления по развитию языка и архивного дела г. Астана Сакен Есиркеп. Первым с приветственным словом выступил депутат Мажилиса Парламента РК Еркин Абиль, который поздравил всех присяжных со знаменательным днем и особо отметил, что государство уделяет особое внимание к истории Казахстана. В свою очередь, вице-министр науки и высшего образования Дархан Ахмед-Заки вызвал работников архива к взаимодействию с научными институтами исторического профиля. В своем докладе директор Института истории государства Н.Пусырманов отметил важность Дня Республики. На мероприятия с докладами выступили: директор Национального архива РК С. Нурланова – «историческая база: от Декларации о суверенитете до расширенного Казахстана»; руководитель отдела Института истории государства А. Ауанасова – «Роль государственных архивов в формировании национального созыва». Вместе с тем, руководитель отдела Государственного архива Акмолинской области Н.Исенова рассказала о взаимодействии госархива и общества. Главный редактор интернет портала «История Казахстана» А. Кумырзак поделился с достижениями портала в сфере цифровой истории и глобальной цифровизации. В завершении мероприятия состоялась презентация книги:» аманат в архиве «(фотоотчеты и карты),»история востока Казахстана, Алтайского края в произведениях исследователей Европы, России XIII-XIX веков, данных государственных архивов России (с древнейших времен до начала XX века)».
Қазіргі Қазақстанның 7 томы аясында мектеп білімі мен оқулықтардың мазмұнын жаңа тәсілдермен және ұлттық құндылықтармен қайта құрылымдаудың алғашқы қадамдары талқыланды.
Қазіргі Қазақстанның 7 томы аясында мектеп білімі мен оқулықтардың мазмұнын жаңа тәсілдермен және ұлттық құндылықтармен қайта құрылымдаудың алғашқы қадамдары талқыланды. Мемлекет тарихы институтында тарих оқулықтарын дайындау мәселелері ғалымдардың, сарапшылардың және оқулық авторларының, пән мұғалімдерінің қатысуымен талқыланды. Ұлттық құндылықтармен қоректенетін өскелең ұрпақтың ілгерілеуі тарих сабақтарына тікелей байланысты. Сонымен қатар, жаңа оқулықты оқыту және жазу инновациялық әдістемені қажет етеді.
8 қаңтарда «ХХІ ғасырдағы әділ Қазақстан: жаңа жетістіктер мен даму перспективалары»атты дөңгелек үстел форматында сараптамалық талқылау өткізілді
Астанада 2024 жылғы 8 қаңтарда Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2024 жылғы 3 қаңтардағы «Egemen Qazaqstan» газетіне берген сұхбатына арналған «ХХІ ғасырдағы әділ Қазақстан: жаңа жетістіктер мен даму перспективалары» атты дөңгелек үстел форматында сараптамалық талқылау өткізілді. Іс-шараның ұйымдастырушылары: Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Мемлекет тарихы институты және Астана қаласының әкімдігі. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Нұртаза Самат Русланұлы құттықтау сөз сөйледі. Мемлекет тарихы институтының директоры, PhD Пусырманов Нұрбек Серікұлы, ұлысты зерттеу ғылыми институты директорының м.а. Жошы Сәбитов Жақсылық Мұратұлы баяндама жасады. Пікірталастарға ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ, қазақстандық қоғамдық даму институты, қолданбалы этносаяси зерттеулер институты, Еуразиялық интеграция институты, Мемлекет тарихы институты сияқты отандық талдау құрылымдарының қызметкерлері, сондай-ақ азаматтық қоғам өкілдері қатысты. Сарапшылар өз тезистерінде Мемлекет басшысының сұхбатындағы негізгі месседждер халық арасында өзекті екенін және ағымдағы жаңғырту күн тәртібін толық көрсететінін атап өтті. Мәселен, еуразиялық интеграция институтының ғылыми-теориялық талдау және әдіснамалық қамтамасыз ету департаментінің басшысы, Т.Ғ. К. Арман Ешмұратов әділ Қазақстанның жаңа дискурсында сапалы сараптамалық толықтыру қажеттігін ерекше атап өтті. Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстандық стратегиялық зерттеулер институтының (ҚСЗИ) Стратегиялық талдау бөлімінің басшысы Ермек Тоқтаров саяси институттарды одан әрі нығайтуға және халықтың елдің тұрақты дамуына белсенді саяси қатысуының маңыздылығына назар аударды. Өз сөзінде қолданбалы этносаяси зерттеулер институты орталығының директоры Аяулым Сағынбаева Қазақстанның демографиялық дамуын талдай отырып, адами капитал сапасының өзектілігіне назар аударды, бұл ҚР Президентінің сұхбатында көрініс тапты.
Қазіргі Батыс тарихнамасындағы Қазақстан тарихы
Бүгін Мемлекет тарихы институтында ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ қоғамының келбетін өзгерткен күрделі тарихи процестерді зерттеуші, француз тарихшысы, PhD Изабелла Огайомен ғылыми кездесу өтті. Кездесу аясында жаңа саяси және азаматтық ұлттың бірегейлігін қалыптастырудағы осы процестердің орны мен рөлі туралы пікір алмасылды, институт директоры қоғамдық дискурста жаңа әңгімелер орнатылғанын атап өтті. Ол әділ Қазақстан идеясының өміршеңдігі ұлттың тарихи санасын жаңғыртумен ұштасатынын атап өтті, бұған Қазақстан тарихының академиялық жеті томдық дамуы дәлел бола алады. Өз кезегінде, қазіргі Батыс тарихнамасындағы жаңа тәсілдерді зерттеу ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге мүмкіндік береді.